İç Mekan Aydınlık Bitkileri: Pencereden Uzak Alanlar
Oturma odamın kuzeye bakan duvarı yıllarca boş kaldı. Oraya koyduğum her bitki üç ay içinde ya sararıp döküldü ya da gövdesi pencereye doğru uzayıp çirkin bir şekle girdi. Sonunda anladım ki sorun benim beceriksizliğim değil, yanlış bitkiyi yanlış yere koymamdı. Pencereden uzak alanlar için ayrı bir liste var ve o listeyi öğrendikten sonra evin "ölü köşeleri" birden yaşamaya başladı.
Önce şu "az ışık" ne demek, onu netleştirelim
Çoğu kişi ışığı gözüyle ölçer, ama insan gözü ışığa çok iyi uyum sağlar. Bize aydınlık görünen bir koridor, bitki açısından neredeyse karanlıktır. Ben basit bir yöntem kullanıyorum: gölge testi. Öğle vakti, elimi bitkinin duracağı yere tutup altına beyaz bir kâğıt koyuyorum.
- Keskin, sınırları belli bir gölge: parlak ışık. Burada seçenekleriniz zaten geniş.
- Bulanık ama seçilebilen gölge: orta ışık. Bu bölge çoğu ev bitkisi için gayet iyi.
- Zar zor fark edilen gölge: düşük ışık. Asıl konumuz burası.
- Gölge yok: bitki değil, lamba lazım.
Bir noktayı baştan söyleyeyim: az ışıkta bitki yetiştirebilme demek, karanlıkta bitki büyütmek demek değil. Fotosentez yapmayan hiçbir bitki hayatta kalmaz. Düşük ışığa dayanıklı türler, doğada orman zemininde yani büyük ağaçların altında evrilmiş bitkilerdir. Onlar az ışıkta hayatta kalır, çoğu zaman da yavaş büyür. Yılda üç yaprak veren bir zamiokulkas normaldir, hasta değildir.
Pencereden uzaklık ile ışık arasındaki ilişki
Işık şiddeti mesafeyle çok hızlı düşer. Pencerenin hemen yanındaki masa ile aynı odanın iki metre içerisi arasında ciddi bir fark vardır; oda ne kadar aydınlık görünürse görünsün bu böyledir. Ayrıca yön de belirleyici: kuzeye bakan bir pencerenin dibi, güneye bakan bir pencerenin iki metre gerisiyle aşağı yukarı benzer olabilir. Işık şartlarına göre bitki seçimi konusunu ayrıca ele aldığımız için burada sadece şunu vurgulayayım: önce mekânı ölçün, sonra bitkiyi seçin. Tersi neredeyse hep hüsranla bitiyor.
Denediğim türlerin karşılaştırması
Aşağıdaki tabloda kendi evimde en az bir yıl boyunca gözlediğim türleri topladım. "Su aralığı" değerleri normal ev sıcaklığı ve kışın kaloriferli bir ortam içindir; her ev farklı olduğundan bunu bir başlangıç noktası kabul edin.
| Bitki | Işık toleransı | Su aralığı | Büyüme hızı | Zorluk |
|---|---|---|---|---|
| Zamiokulkas (ZZ) | Çok düşük ışığa dayanır | 3–4 haftada bir | Çok yavaş | En kolay |
| Paşa kılıcı (Sansevieria) | Çok düşük ışığa dayanır | 3–4 haftada bir | Yavaş | En kolay |
| Pothos / Salon sarmaşığı | Düşük–orta | 7–10 günde bir | Hızlı | Kolay |
| Aspidistra (Pirinç bitkisi) | Çok düşük ışığa dayanır | 2–3 haftada bir | Çok yavaş | Kolay |
| Barış çiçeği (Spathiphyllum) | Düşük ama çiçek için orta ister | 5–7 günde bir | Orta | Orta |
| Philodendron (kalp yapraklı) | Düşük–orta | 7–10 günde bir | Hızlı | Kolay |
| Eğreltiler (ör. kuşyuvası) | Düşük ışık iyi, kuru hava kötü | Toprak hep nemli | Orta | Zor |
| Dieffenbachia | Orta–düşük | 7–10 günde bir | Orta | Orta |
Tablodan çıkardığım pratik dersler
Yavaş büyüyenler daha az su ister. Bu bağlantıyı kaçırmak, düşük ışıkta bitki öldürmenin bir numaralı sebebi. Işık az olunca bitki daha yavaş su tüketir, toprak günlerce ıslak kalır, kökler çürür. Ben kuzey duvarımdaki zamiokulkası, pencere kenarındaki bitkilere göre neredeyse üç kat seyrek suluyorum. Sulama sıklığını bitki türüne göre planlamak, düşük ışıkta iki kat daha önemli hale geliyor.
Eğreltiler bir istisna. Işıkla iyi anlaşırlar ama kalorifer kuruluğuyla anlaşamazlar. Karanlık bir banyoda harikalar, karanlık bir salonda ise sürekli kahverengi uç veriyorlar. Bunu birkaç bitki kaybettikten sonra öğrendim.
Alacalı yapraklılara dikkat. Beyaz veya sarı desenli pothos ve dieffenbachia çeşitleri, desensiz akrabalarına göre daha fazla ışık ister; çünkü beyaz kısımlar fotosentez yapmaz. Karanlık köşeye koyarsanız birkaç ay içinde desen kaybolur, düz yeşile döner.
Karanlık bir köşeye koyduğum bitkiyi ayda bir hafta pencere kenarına taşımak, sürekli orada bırakmaktan çok daha iyi sonuç verdi. Bitkiye "şarj molası" vermek gibi düşünün.
Peki hangisini almalısınız?
- İlk bitkinizse ya da sık seyahat